Fretka i tchórzofretka

Fretka jest udomowioną formą tchórza (prawdopodobnie , choć nie wyklucza się tchórza stepowego. Krzyżówka fretki z tchórzem zwyczajnym znana jest pod nazwą tchórzofretka, w języku angielskim znana jest jako domestic ferret, czyli udomowiona fretka. W potocznym znaczeniu nazwy fretka i tchórzofretka odnoszą się do zwierząt domowych, choć obydwie występują również w formie hodowlanej oraz dzikiej (wtórnie zdziczałej) jako uciekinierzy z hodowli lub krzyżówki z dzikim tchórzem. Dodatkowym utrudnieniem jest fakt, że wszystkie te zwierzęta - tchórz, fretka i tchórzofretka - krzyżują się swobodnie wydając płodne potomstwo. Od lat 80. XX-wieku rośnie popularność fretki jako zwierzęcia domowego. Znalazło to wyraz we włączeniu fretek (obok psów i kotów) do grupy zwierząt podróżujących z paszportami dla zwierząt domowych w krajach UE. Jednak nie wszystkie kraje podchodzą z taką wyrozumiałością do domowych pupili. W Portugalii, na przykład, obowiązuje zakaz hodowania (bez odpowiedniej zgody) i przewożenia fretek ze względu na ryzyko hybrydyzacji pomiędzy fretkami domowymi i dzikimi.

Opis

Fretka

Długość ciała wraz z ogonem: 40-60 cm. Samiec większy od samicy. Masa ciała: samica ok. 1 kg, samiec 2-2,5 kg Fretka występuje w wielu odmianach barwnych. Najczęściej spotykane to:

• Tchórz (sable)

Najczęściej spotykana odmiana barwna fretek. Włos pokrywowy ciemny do czarnego, podszerstek od białego poprzez srebrny, kremowy do pomarańczowego. Maseczka ciemna, wyraźna, u osobników jasnych może zanikać tworząc strzałkę lub okulary. Nos od różowego do czarnego, możliwy przecierany, nakrapiany itp. Oczy czarne. Tchórze występują w wielu tonacjach, od osobników ciemnych z czarnymi nosami (black sable) aż do zwierząt jasnych (sable point), ze szczątkową maseczką (okulary lub zanikająca strzałka)

• Czekoladowa (chocolate)

Rozmieszczenie barwnika identyczne jak u tchórza, lecz włosy pokrywowe barwy brązowej do ciemno-brązowej (kolor mlecznej czekolady), nigdy czarne. Podszerstek ecru do jasno-pomarańczowego, maseczka wyraźna, brązowa, oczy czarne, nos jasny, przecierany, nakrapiany lub jednobarwny zawsze w kolorze brązu. Występują również jaśniejsze osobniki, włos pokrywowy najciemniejszy na nogach, zadzie i ogonie, podszerstek ecru, maseczka w kształcie strzałki lub okulary. Nos różowy lub przecierany.

• Cynamon (cinnamon)

Włos pokrywowy jasno-brązowy do rudego, podszerstek kremowy do jasno-pomarańczowego. Nos różowy, możliwy brązowy obrys, oczy czarne lub burgundowe. Ogólny wygląd tej odmiany charakteryzuje się intensywnym kolorem, maseczka, ogon oraz nogi ciemniejsze od reszty ciała.

• Szampanek (champagne)

Jaśniejsza wersja cynamona, włos pokrywowy koloru piaskowego, podszerstek ecru, oczy czarne lub burgundowe, nos różowy, możliwe przetarcia lub obrys. Szampanek charakteryzuje się zimniejszym odcieniem, maska, nogi i ogon nieznacznie ciemniejsze od reszty ciała. Osobniki bardzo jasne ze szczątkową maseczką oraz różowym nosem określa się mianem syjamskich (siamense)

• Albinos (albino)

Oczy czerwone lub rubinowe, nos różowy, bez plam, przetarć. Brak maseczki, włos pokrywowy i podszerstek jednakowego, białego lub żółtawego koloru.

• Biała czarnooka (Dark Eyed White)

Włos pokrywowy i podszerstek jednakowo białe, możliwe nieznaczne zażółcenia (choć wzorcowy DEW jest śnieżno-biały) Oczy czarne lub ciemno rubinowe, nos różowy. Możliwe niewielkie, ciemne znaczenia (ogona, łap, zadu) Białe czarnookie dość często rodzą się głuche. U samców występuje problem bezpłodności.

• Czarna jednobarwna (Black self)

Black - czarna, self - jednolity. Black self jest więc fretką czarną, wzorcowe black selfy posiadają włos pokrywowy w kolorze głębokiej czerni, podszerstek ciemno-brązowy lub czarny. Oczy czarne, nos czarny, możliwe minimalne przetarcia. Brak jasnych plam na pysku, możliwe białe pufki, biała broda, oraz krawędzie uszu. Występują również osobniki bez białych znaczeń, idealnie czarne.

• Srebrny (Silver)

Włosy pokrywowe w kombinacji koloru białego, czarnego i popielatego (nigdy brązowe), podszerstek najczęściej biały, ecru do jasno-pomarańczowego. Rozmieszczenie barwnika jak u tchórza z tą różnicą, że może okresowo zmieniać intensywność barwy. Możliwe białe znaczenia na kolanach, łapach, końcówce ogona, głowie. Oczy czarne lub burgundowe, nos od różowego poprzez przecierany do czarnego. Oczy czarne lub burgundowe, nos od różowego poprzez przecierany do czarnego.

Standaryzacja białych znaczeń

• Arlekin (mitt)

Arlekin, czyli osobniki z białymi skarpetami, w formie mitt występuje również biały krawat i białe plamy na ciele (kolana, plamy na brzuchu, biała końcówka ogona, plamki na głowie) Arlekiny występują we wszystkich odmianach barwnych. Oczy czarne lub burgundowe.

• Tips

Czyli białe palce. Nie są to skarpety jak u arlekina, lecz co najwyżej, białe palce, czasami do połowy łapki. Takie białe znaczenia mogł występować u wszystkich odmian barwnych, bez innych znaczeń typu krawat, biała końcówka ogona.

• Blaze/Badger

Fretki blaze charakteryzuje biały pas na głowie, ciągnący się od nasady nosa, przecinający maseczką i kończący się za uszami. Blaze występuje w odmianach: sable, chocolat, champagne, cinnamon, silver. Nos różowy, maseczka zależnie od odmiany barwnej, wyraźna, lecz niepełna (brak barwnika między oczyma) Czasami brak maski, na zachodzie takie osobniki znane są pod nazwą "pinto pandy" Oczy czarne lub burgundowe. Białe skarpety lub tipsy, białe znaczenia na ciele w szczególności na ogonie.

• Panda

Charakterystyczną i główną cechą pandy jest biała głowa. Kolor biały do jasno-kremowego ciągnący się do łopatek oraz w formie szerokiego śliniaka, aż na pierś. Oczy burgundowe lub czarne, nos różowy. Absolutny brak maski, ciemnych kropek na pyszczku i głowie, możliwe niewielkie odbarwienia karku. Białe skarpetki, końcówka ogona, plamy i łaty na brzuchu, wewnętrznej stronie ud

• Angora

Odmiana (typ??) charakteryzująca się długimi włosami pokrywowymi (o długości 5 - 10cm), pokrywa włosowa w okresie letnim jest sporo krótsza. Podszerstek słabo wykształcony lub brak. Nos duży, szeroki, wewnątrz porośnięty krótkimi włosami. Angory występują we wszystkich znanych odmianach barwnych. Możliwe problemy zdrowotne, głuchota i komplikacje w czasie laktacji, niepłodność u samców. Występuje również w formie pół-angor, nos mniejszy, podszerstek lepiej wykształcony, włosy pokrywowe krótsze niż u angory pełnej.

Rozród: Ciąża trwa ok 42 dni; w miocie ok. 8 młodych. Samica może mieć do dwóch miotów rocznie, jednak jest to bardzo wyczerpujące.

Udomowienie

Nie jest znane miejsce ani okres tchórza. Wiadomo, że nastąpiło to w basenie Morza Śródziemnego. Niewykluczone, że miejscem tym był Egipt, choć bardziej prawdopodobne wydaje się, że to Europejczycy oswoili tchórza. Znane były w starożytnym Egipcie, Rzymie oraz Grecji.

Najstarsze odkryte szczątki fretek pochodzą z ok. 1 500 p.n.e., dlatego przypuszcza się, że ich udomowienie nastąpiło jeszcze wcześniej.

Znaczenie dla człowieka

Podobnie jak pozostałe gatunki rodzaju fretka była i nadal jest cennym zwierzęciem futerkowym, bywa również wykorzystywana jako zwierzę laboratoryjne. Fretki od wieków używane były do polowań na króliki. Były również hodowane w Europie przed upowszechnieniem się kota domowego jako zwierzęta domowe tępiące myszy. Samiec fretki albinos widnieje na słynnym obrazie Leonarda da Vinci Dama z łasiczką.

Zachowanie

Fretki oswajają się łatwo i są na ogół dobrymi towarzyszami. Każda fretka posiada swój specyficzny zapach, który w okresie rui staje się mocniejszy, poza tym przestraszone zwierzę puszcza tzw. "bąka", jest to wydzielina z gruczołów okołoodbytowych służąca do odstraszania napastnika. Fretki żyją przeciętnie 6-10 lat, a w sprzyjających warunkach 8-12 lat.

Ciekawostki

Fretka, znana z dobrze rozwiniętego instynktu łowieckiego, od dawien dawna używana była do polowania na króliki. Na polowanie wychodzono zwykle rano; odnalazłszy norę, zakładano przy każdym z kilku otworów workowatą, mierzącą ok. 1 m sieć, po czym wpuszczano fretkę przez otwór główny. Uciekający królik wpadał w zastawioną sieć, gdzie chwytany był przez myśliwego lub zaduszany przez fretkę. Samą fretkę należało schwytać, gdy tylko ukazywała się u wylotu nory, w przeciwnym razie wracała do nory króliczej i układała się w niej do spoczynku. Informacje o używaniu do polowania fretek (bądź innych łasicowatych) znajdujemy już w "Geografii" Strabona w opisie zwalczania plagi królików na Balearach.

Ochrona

Fretka figuruje w załączniku III Konwencji Berneńskiej o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk

źródło: Wikipedia oraz http://www.fretki.org.pl/forum_new/viewtopic.php?f=36&t=206