Dzikie zwierzęta naszych pól i lasów boją się człowieka i zawsze uciekają na bezpieczną odległość. Zwierzęta chore na wściekliznę tracą naturalną bojaźliwość. Dlatego widok błądzącego bez celu lisa, borsuka ,leżącej sarny lub wiewiórki powinien nas zaniepokoić. Te bowiem dzikie zwierzęta, które pozwalają się do siebie zbliżyć, dotknąć lub schwytać, na pewno są chore i wówczas istnieje niebezpieczeństwo zakażenia się od nich wścieklizną lub innymi chorobami. Również niebezpieczne jest dotykanie zwłok padłych dzikich zwierząt. W żadnym wypadku nie wolno zdejmować z nich skóry. Konieczne natomiast jest powiadomienie służby leśnej.

Wścieklizna to ostra choroba zakaźna ośrodkowego układu nerwowego , objawiająca się zapaleniem mózgu i rdzenia, prowadząca do zejścia śmiertelnego.
Wirus RNA, wywołujący wściekliznę, jest wirusem neurotropowym, szerzącym i namnażającym się w układzie nerwowym. Jest wrażliwy na ogrzewanie, preparaty fenolowe i formalinowe, 45-70 % alkohol, roztwór mydła, roztwory jodowe i roztwory czwartorzędowych zasad amonowych , promienie nadfioletowe; wirus oporny jest na zamrożenie; w materiale gnilnym przeżywa kilka tygodni.
Źródło zakażenia to: psy, koty, dzikie zwierzęta, nietoperze, czasami inne zwierzęta nie mające znaczenia w łańcuchu epizootycznym wścieklizny (sarny, wiewiórki, gryzonie zakażone przypadkowo wścieklizną).
Wirus przenoszony jest ze śliną chorego zwierzęcia przez ugryzienie lub oślinienie uszkodzonej skóry lub błon śluzowych; chory na wściekliznę człowiek również wydala wirus ze śliną. Wrotami zakażenia są zakończenia nerwowe w uszkodzonych powłokach; szczególnie niebezpieczne jest zakażenie błony śluzowej nosa ze względu na obecne w niej zakończenia nerwu węchowego.
Wścieklizna wylęga się od 1-3 miesięcy; w sporadycznych wypadkach może się wahać od 10 dni do roku.
W pierwszym okresie choroby pojawiają się: bóle głowy, gorączka, nudności, niepokój psycho-ruchowy, czasami występują napady szału. Następnie choroba przechodzi w okres porażeń prowadzący do śmierci. Charakterystycznym dla wścieklizny objawem jest wodowstręt – polega on na gwałtownych skurczach mięśni gardła i głośni przy próbach połykania płynu lub nawet na sam widok lub odgłos lejącej się wody. Śmierć następuje zwykle po 4-5 dniach.

Zapobieganie i zwalczanie:
• nie głaskanie zwierząt dzikich ,
• szczepienie ochronne zwierząt domowych narażonych w ognisku na zakażenie,
• masowe szczepienia ochronne psów, kotów na zakażonym terenie,
• masowe szczepienia doustne zwierząt dzikich na terenie zakażonym wścieklizną,
• prowadzenie nadzoru weterynaryjnego nad zwierzętami importowanymi (w Polsce wymagane jest aktualne świadectwo szczepienia p/wściekliźnie),
• natychmiastowe zgłoszenie lekarzowi weterynarii pokąsania zwierząt domowych przez zwierzęta dzikie lub inne zwierzęta podejrzane o zakażenie wścieklizną,
• używanie właściwych rękawic ochronnych przy dotykaniu zakażonego materiału lub przy badaniu zwierzęcia podejrzanego o zakażenie wścieklizną,
• informowanie ludności o sposobach postępowania ze zwierzętami na terenach zakażonych wścieklizną i sposobach ochrony przed zakażeniem ,
• szczepienie p/wściekliźnie ludzi pokąsanych przez nietoperze oraz inne zwierzęta,
• nie wolno dotykać chorych i padłych zwierząt dzikich,
• stosowanie szczepień zapobiegawczych u osób narażonych zawodowo na zakażenie

Pokąsanie:

• W momencie pokąsania należy ustalić właściciela zwierzęcia (imię, nazwisko i adres zamieszkania), w celu zgłoszenia go do obserwacji weterynaryjnej,
• zwierzęta domowe które pokąsały człowieka należy poddać badaniu i obserwacji przez lekarza weterynarii przez okres 15 dni, co pozwala często wykluczyć wściekliznę i skrócić szczepienie do 1-2 iniekcji lub nie rozpoczynać szczepień p/wściekliźnie u narażonego,
• rana po pokąsaniu powinna być dokładnie umyta wodą z mydłem i opatrzona,
• natychmiast należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub najbliższego Oddziału Ratunkowego celem zaopatrzenia chirurgicznego i ewentualnego skierowania do Punktu szczepień p/wściekliźnie,
• zwierzęta domowe padłe lub zabite należy przekazać do badania weterynaryjnym laboratoriom diagnostycznym.

Wścieklizna jest objęta wykazem chorób których zwalczanie normują ustawy:
• Ustawa o chorobach zakaźnych i zakażeniach z dnia 6.09.2001 r. (Dz. U. Nr 126,poz.1384 z 2001 r.)
• Instrukcja Ministrów Zdrowia oraz Rolnictwa w sprawie zapobiegania wściekliźnie u ludzi (Dz. Urz. MZiOS z dnia 15 grudnia 1967 r.).