| Dysplazja stawu biodrowego u psa |
 |
|
Dysplazja stawów biodrowych to nieprawidłowy rozwój charakteryzujący sie przez różnego rodzaju wielkość (luźność) stawów która poprzez powiększającą się deformacje kości panewki miednicy (dysplazja panewkowa) i (lub) głowy oraz szyjki kości udowej (dysplazja kości udowej) prowadzi do niedopasowania czyli inkongruencji stawów w następstwie którego może pojawić się ich podwichnięcie lub zwichnięcie. Dysplazja stawów biodrowych jest problemem znanym od wielu lat,powszechnie występuje u ponad 200 ras psow na calym świecie. Jednak dopiero postępy w medycynie weterynaryjnej ostatnich lat sprawiły, że lekarze mają do dyspozycji coraz więcej metod diagnozowania oraz możliwości terapeutycznych. Warto zauważyć, że diagnostykę dysplazji stawów biodrowych można rozpocząć już w wieku szczenięcym a nie w wielu dorosłym gdy szkielet psa jest już w pełni uformowany. Dysplazja stawów biodrowych (CHD) jest najczęściej występującą chorobą ortopedyczną o podłożu genetycznym, z którą spotykają się lekarze weterynarii zajmujący się chorobami małych zwierząt. Złożoność etiologii CHD (obok przyczyn dziedzicznych mamy jeszcze do czynienia z czynnikami zewnętrznymi - takimi jak: * jak zbyt szybki wzrost szczenięcia, * niewłaściwe żywienie, i za szybki wzrost - karma zbyt bogata w energię i zbyt dużo wapnia doprowadza do opóźnienia rozwoju więzadeł, torebek stawowych i muskulatury w stosunku do szkieletu. U młodych zwierząt więzadła i torebki stawowe są bardzo podatne na rozciąganie. Brak dostatecznego wsparcia ze strony mięśni pogłębia rozluźnienie stawu. Psy z silnie rozwiniętą muskulaturą zadu są mniej podatne na dysplazję. Psy, u których udział tkanki tłuszczowej wynosi 5-10% m.c. (psy krępe, limfatyczne, o słabo wyodrębnionych mięśniach i luźnej skórze) chorują częściej niż psy, u których udział tkanki tłuszczowej wynosi 1-2% m.c. (psy o wyraźnie zarysowanych mięśniach i przylegającej skórze) *zbyt wczesne i zbyt męczące treningi psa,przetrenowanie psa - intensywne biegi, skoki, a zwłaszcza gwałtowne ruchy przy aportowaniu doprowadzają do znacznych przeciążeń w obrębie stawów * urazy biodra, nie pozwoliła jak do tej pory na wyeliminowanie tej choroby. Dysplazja dotyczy głównie psów raz dużych i jest procesem dynamicznym, rozwijającym się do 18-24 miesiąca życia, jednak sześć pierwszych miesięcy ma największe znaczenie dla sprawności i zdrowia zwierzęcia. Ukształtowanie stawów biodrowych psów i ich mechanika powodują, że staw (a choroba dotyczy całego stawu - kości, chrząstek stawowych, aparatu więzadłowego i mazi stawowej), początkowo tylko zbyt luźny, z czasem zostaje objęty procesem zwyrodnieniowym i zapalnym, utrudniającym lub uniemożliwiającym zwierzęciu ruch. Może dochodzić też do jego zwichnięcia. Obserwując rozwój metod leczenia CHD w ostatnich czasach odnosi się wrażenie, że rysują się dwie drogi postępowania, uzależnione od stopnia rozwoju choroby. Pierwsza, wykorzystując możliwości wczesnej diagnostyki, stara się interweniować na tyle wcześnie, aby nie dopuścić do rozwoju stanów zapalnych w zbyt wiotkich stawach i co za tym idzie - zmian zwyrodnieniowych. Można próbować osiągnąć to metodami zachowawczymi (np. odpowiednie ćwiczenia, dieta niskokaloryczna o zmniejszonej ilości wapnia, ale bogata w chondroprotektory, utrzymywanie długich okresów wypoczynku w klatkach) lub chirurgicznymi (np. przecięcie mięśnia grzebieniowego - pectinectomia, repozycja krętarza większego, osteotomia podkrętarzowa lub międzykrętarzowa, potrójna osteotomia miednicy, zespolenie spojenia tonowego).Istnieje powszechna zgoda co do tego że dysplazja jest powodowana czynnikami genetycznymi, jednak dokładny mechanizm ich ekspresji nie został poznany i jest dyskusyjny. Przyjmuje się, że o rozwoju zmian w 70% decyduje zapis genetyczny, a w 30% warunki środowiskowe.Dziedziczne uwarunkowania to pierwotne rozluźnienie tkanki łącznej i mięśniowej okolicy stawów biodrowych, nieprawidłowe ukątowanie szyjki kości udowej,natomiast warunki środowiskowe ( zewnętrzne) potęguja predyspozycje genetyczne. Obok znanych powszechnie systemów oceny stawów biodrowych, takich jak na przykład system Norberga, powstało kilka nowych, coraz powszechniej stosowanych w codziennej praktyce. Ten rozwój możliwości diagnostycznych odbywa się równolegle z rozwojem technik operacyjnego postępowania z dysplazją lub zapobiegania rozwojowi objawów klinicznych.
|